Warmtepomp kiezen: past jouw woning bij lage temperatuurverwarming?
Een warmtepomp kan een woning efficiënt verwarmen, maar werkt anders dan een cv-ketel. Isolatie, radiatoren of vloerverwarming, beschikbare ruimte en de warmtevraag bepalen welk systeem bij jouw woning past.
Een warmtepomp gebruikt elektriciteit om warmte uit de omgeving naar je woning te verplaatsen. Die warmte kan bijvoorbeeld uit de buitenlucht, bodem of ventilatielucht komen.
Daardoor werkt een warmtepomp anders dan een cv-ketel. Een cv-ketel maakt warmte door gas te verbranden. Een warmtepomp haalt een groot deel van de geleverde warmte uit een externe bron en gebruikt elektriciteit om dat proces mogelijk te maken.
De techniek komt het best tot zijn recht wanneer de woning weinig warmte verliest en met relatief lage watertemperaturen comfortabel blijft.
Daarom moet je een warmtepomp niet los zien van de rest van het huis. Isolatie, warmteafgifte en dimensionering bepalen samen hoe goed het systeem uiteindelijk presteert.
Hoe werkt een warmtepomp?
De warmtepomp verplaatst warmte van een lage temperatuur naar een hogere temperatuur die bruikbaar is voor de woning.
Warmte opnemen
De installatie haalt energie uit bijvoorbeeld buitenlucht, bodem of ventilatielucht.
Temperatuur verhogen
Met behulp van een compressor wordt de beschikbare warmte naar een bruikbare temperatuur gebracht.
Warmte afgeven
De warmte gaat vervolgens naar radiatoren, convectoren, vloerverwarming of een voorraadvat.
Welke warmtepomp kun je kiezen?
De belangrijkste verschillen zitten in de warmtebron, installatie en manier waarop de warmte in huis wordt gebruikt.
Hoe minder warmte je woning verliest, hoe makkelijker een warmtepomp werkt
Een slecht geïsoleerde woning heeft op koude dagen veel warmte nodig. Dat vraagt een groter verwarmingsvermogen en vaak hogere watertemperaturen.
Door dak, muren, vloer en glas beter te isoleren neemt de warmtevraag af. Daardoor wordt het makkelijker om de woning met een warmtepomp comfortabel te verwarmen.
Grote isolatiemaatregelen kun je daarom beter meenemen voordat het vermogen van een nieuwe installatie definitief wordt bepaald.
Bekijk de isolatie van je woning →Kan je huis warm blijven met minder heet cv-water?
Dat is een van de belangrijkste vragen vóór de overstap naar een warmtepomp.
Een traditionele cv-ketel kan water op hoge temperatuur naar radiatoren sturen. Een warmtepomp werkt doorgaans efficiënter wanneer de aanvoertemperatuur lager blijft.
De radiatoren of vloerverwarming moeten daarom bij die lagere temperatuur nog steeds genoeg warmte afgeven om het huis comfortabel te houden.
Lukt dat niet, dan kunnen extra isolatie, grotere radiatoren, convectoren of vloerverwarming nodig zijn.
Vloerverwarming is handig, maar niet altijd verplicht
Een warmtepomp kan ook met radiatoren werken wanneer die voldoende warmte kunnen afgeven bij de gewenste watertemperatuur.
Vloerverwarming
Een groot vloeroppervlak kan veel warmte afgeven met relatief lage watertemperaturen.
Grote radiatoren
Bestaande radiatoren kunnen soms geschikt blijven wanneer ze voldoende capaciteit hebben.
Lagetemperatuurradiatoren
Zijn ontworpen om bij lagere temperaturen toch voldoende warmte af te geven.
Convectoren
Extra luchtstroming kan de warmteafgifte bij lage temperaturen vergroten.
Een grotere warmtepomp is niet automatisch beter
Het vermogen van de warmtepomp moet aansluiten bij het warmteverlies van de woning.
Een te kleine installatie kan tijdens koude omstandigheden moeite hebben om voldoende warmte te leveren. Een veel te grote installatie kan juist vaker kort in- en uitschakelen en onnodig duur zijn.
Laat daarom niet alleen op basis van woonoppervlak of gasverbruik een systeem kiezen. Een goede warmteverliesberekening geeft een veel betrouwbaarder uitgangspunt.
Een volledig elektrische warmtepomp gebruikt meestal een voorraadvat
Verwarming van de woning en warm water voor douche en keuken zijn twee verschillende warmtevragen.
Een volledig elektrische warmtepomp maakt warm tapwater meestal vooraf en bewaart dit in een boilervat.
De benodigde inhoud hangt onder meer af van het aantal bewoners, douchegedrag en eventueel gebruik van een bad.
Voor het boilervat kijk je naar
- Aantal bewoners
- Doucheduur
- Type douche
- Gebruik van een bad
- Beschikbare binnenruimte
- Momenten van warmwatergebruik
Plaatsing en geluid horen bij de keuze voor een luchtwarmtepomp
Een lucht-waterwarmtepomp heeft meestal een buitenunit met een ventilator en compressor.
Vrije luchtstroming
De unit moet voldoende lucht kunnen aanzuigen en afvoeren.
Afstand tot slaapkamers
Plaatsing vlak bij eigen slaapkamerramen kan minder prettig zijn.
Omgeving
Houd bij de keuze van de plek ook rekening met aangrenzende woningen en buitenruimtes.
Trillingen
De montage moet voorkomen dat onnodig geluid via gevel of constructie wordt overgebracht.
Controleer ook de meterkast en netaansluiting
Een warmtepomp verschuift een deel of al het energiegebruik voor verwarming van gas naar elektriciteit.
Daardoor neemt de elektrische belasting van de woning toe. Afhankelijk van de installatie en andere grote verbruikers kunnen aanpassingen in de meterkast nodig zijn.
Denk ook vooruit wanneer je bijvoorbeeld een elektrische auto, inductiekookplaat of thuisbatterij wilt toevoegen.
Bekijk je totale energiegebruik →Kunnen zonnepanelen het stroomgebruik van een warmtepomp opvangen?
Zonnepanelen kunnen een deel van het jaarlijkse elektriciteitsgebruik van een warmtepomp produceren.
Productie en verbruik vallen echter niet perfect samen. De warmtevraag is juist groot in de winter, terwijl zonnepanelen dan minder produceren dan in de zomer.
Kijk daarom naar zonnepanelen en warmtepomp als twee onderdelen van dezelfde energiebalans, maar ga er niet vanuit dat de panelen ieder uur het verbruik van de warmtepomp dekken.
Alles over zonnepanelen →Hoeveel elektriciteit gebruikt een warmtepomp?
Daar bestaat geen vast antwoord voor. Het verbruik hangt sterk af van de hoeveelheid warmte die de woning nodig heeft en van hoe efficiënt de installatie die warmte kan leveren.
Een goed geïsoleerde woning vraagt minder warmte. Ook een lagere aanvoertemperatuur kan gunstig zijn voor de efficiency.
Vergelijk daarom liever het verwachte jaarverbruik voor jouw woning dan één algemene verbruikswaarde.
Verbruik wordt beïnvloed door
- Warmtevraag van de woning
- Buitentemperatuur
- Aanvoertemperatuur
- Type warmtepomp
- Warmwatergebruik
- Instellingen van de installatie
COP en SCOP zeggen iets over de verhouding tussen stroom en warmte
Bij warmtepompen kom je waarden tegen zoals COP en SCOP. Ze geven inzicht in hoeveel warmte het systeem kan leveren ten opzichte van de gebruikte elektriciteit.
Eén testwaarde vertelt echter niet precies hoeveel stroom jouw installatie gedurende een volledig jaar zal gebruiken.
De buitentemperatuur, watertemperatuur en instellingen veranderen voortdurend. Kijk daarom bij vergelijking naar prestaties onder verschillende omstandigheden en naar het verwachte seizoensgebruik.
Je hoeft niet altijd direct volledig van de cv-ketel af
Wanneer een woning nog niet geschikt is om volledig op lage temperatuur te verwarmen, kan een hybride systeem een tussenstap zijn.
Warmtepomp plus cv-ketel
De warmtepomp levert een groot deel van de warmte, terwijl de ketel beschikbaar blijft.
Volledig zonder cv-ketel
De warmtepomp verzorgt ruimteverwarming en meestal ook warm tapwater.
Laat de woning beslissen
Isolatieniveau, warmteafgifte en benodigde piekcapaciteit bepalen welke route logisch is.
De warmtepomp zelf is maar een deel van de investering
De totale kosten hangen sterk af van wat er naast de installatie aangepast moet worden.
Warmtepomp
Type, vermogen en merk beïnvloeden de aanschafprijs.
Boilervat
Bij volledig elektrisch verwarmen kan opslag voor warm tapwater onderdeel van het systeem zijn.
Afgiftesysteem
Radiatoren of vloerverwarming kunnen aanpassing nodig hebben.
Elektra en leidingwerk
Meterkast, bekabeling, leidingen en montage kunnen aanvullende kosten veroorzaken.
Vraag hoe het systeem voor jouw woning is berekend
Twee installateurs kunnen hetzelfde huis bekijken en toch een ander vermogen of systeem voorstellen.
Vraag daarom waarop de berekening is gebaseerd. Alleen een productnaam en totaalprijs zijn onvoldoende om een voorstel goed te beoordelen.
Laat ook duidelijk opnemen welke installatieonderdelen, bouwkundige werkzaamheden en elektrische aanpassingen bij de prijs horen.
Controleer de actuele ISDE voordat je een warmtepomp koopt
Voor verschillende warmtepompen kunnen woningeigenaren onder voorwaarden gebruikmaken van de ISDE.
Niet ieder apparaat of iedere situatie valt automatisch onder de regeling. Product, uitvoering en aanvraag moeten aan de actuele voorwaarden voldoen.
Controleer daarom vóór aanschaf welke eisen gelden en welke productgegevens, facturen en andere bewijsstukken je nodig hebt.
Verzamel eerst deze gegevens
Gasverbruik
Gebruik meerdere jaren om een beeld te krijgen van het huidige warmtegebruik.
Isolatiemaatregelen
Noteer wat aan dak, muur, vloer en glas al is aangepakt.
Radiatoren en vloer
Breng per ruimte het bestaande afgiftesysteem in kaart.
Beschikbare ruimte
Kijk alvast naar mogelijke locaties voor buitenunit, binnenunit en eventueel een boilervat.
Techniek en subsidieregels blijven veranderen
Voor praktische informatie over warmtepompen gebruiken we onder meer Milieu Centraal. Voor actuele subsidievoorwaarden verwijzen we naar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
Laat bij een concrete installatie altijd de woning en het benodigde vermogen beoordelen. Productspecificaties en financiële regelingen kunnen wijzigen.
Milieu Centraal – Warmtepomp en elektrisch verwarmen ↗
RVO – ISDE voor woningeigenaren ↗
Een goede warmtepompkeuze begint vóór je naar merken kijkt
Bepaal eerst warmteverlies, afgiftesysteem, warmwatergebruik en beschikbare ruimte. Daarna kun je systemen en offertes veel eerlijker vergelijken.